Geimvešurfar

"Okk­ur til mik­ill­ar undr­un­ar höf­um viš į nįlg­un fars­ins aš sólu greint um­fangs­mikla hverfistrauma, jafn­vel 10 til 20 sinn­um stęrri en stöšluš reiknilķkön fyr­ir sól­ina gera rįš fyr­ir. Inn ķ dęmiš vant­ar žvķ eitt­hvert grund­vall­ar­atriši um sól­ina og hvernig sólvind­ur­inn sleppur śt. Žetta hef­ur grķšarleg­ar skķr­skot­an­ir. Viš geim­vešur­spįr veršur aš taka til­lit til žess­ara strauma ef viš ętl­um okk­ur aš geta sagt um hvort mass­a­streymi frį kór­ón­unni geti teygt sig alla leiš til jaršar­inn­ar eša lamiš į geim­förum į leiš til tungls­ins eša Mars," segir  Just­in Kasper, pró­fess­or ķ lofts­lags- og geim­vķs­ind­um og verk­fręši viš Michigan-hį­skóla.

Sam­fé­lög nś­tķm­ans eru hįšari flóknari og marg­brot­nari tękni en įšur og žvķ getur "umfangs­mikiš ónęši" frį sólu mögu­lega veriš grķšarlega al­var­legt. "Vęri okk­ur unnt aš spį fyr­ir um geim­vešurfar gęt­um viš slökkt į eša ein­angraš hluta raf­dreifi­kerf­is­ins til aš hlķfa žvķ viš tjóni. Sömu­leišis mętti slökkva į gervi­hnatta­kerf­um sem gętu veriš ķ hęttu stödd," segir Stu­art Bale, ešlis­fręšipró­fess­or viš Kali­forn­ķu­hį­skóla ķ Berkeley, og rifjar upp ķ žessu sam­bandi aš "meiri­hįtt­ar fyr­ir­bęri ķ geimn­um" hefši įriš 1859 splundraš sķmalķnum į jöršinni. Annaš slķkt fyr­ir­bęri hafi gang­sett sprengidufl bandarķskra her­skipa ķ N-Vķet­nam 1972.

Žessar nżjustu upplżsingar um įhrif sólarinnar į vešurfar hljóta aš vera umhugsunarefni fyrir alla žį sem um žessar mundir velta fyrir sér orsökum vešurfarsbreytinga.


mbl.is Raušglóandi leyndarmįl afhjśpuš
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Ķvar Pįlsson

Nś eru segulstormar frį sólu taldir dżpka lęgšir og hafa önnur įhrif į vešurfar jaršar. Žś getur rétt ķmyndaš žér hvort žaš hafi meiri įhrif en aš taka strętó ķ vinnuna!

Nżja geimfariš sżnir óśtreiknanleika segulstorma meš milljóna grįša hita. Augljóst žykir mér aš slķkt hafi įhrif į vešur hér ķ heimi.

Ķvar Pįlsson, 16.12.2019 kl. 18:49

3 Smįmynd: Gušmundur Įsgeirsson

RŚV - Ķslenskir jöklar ķ vķtahring

"Jöklar į Ķslandi drógu ķ sig mun meiri sólarorku į žessu įri en žeir hafa gert į sķšustu įrum. Žaš veldur žvķ aš žeir brįšna hrašar en ella. Sand og öskufok skżrir žessa žróun."

Fréttastofa RŚV viršist sem betur fer ekki ķ algjörri afneitun um tilvist sólarorku og įhrif sólvirkni į jöršina. :)

Ętli hafi svo einhverntķma veriš reiknaš śt hversu mikiš af ķs og snjó hefur brįšnaš śr jöklum vegna eldstöšva, og boriš saman viš įętlaša heildarbrįšnun? Virkar eldstöšvar undir jöklum hljóta aš hafa bein įhrif į brįšnun viškomandi jökla, svo sem Grķmsvötn, Katla og Eyjafjallajökull. Auk žess getur öskufall frį gosum ķ žeim lagst į fleiri jökla sem flżtir jafnframt brįšnun žeirra og žaš sama mį segja um eldgos utan jökla svo sem ķ Heklu.

Minnast mį žess hvernig öskulagiš frį Heklugosinu 1991 lagšist m.a. yfir Kerlingarfjöll žar sem um įratugaskeiš var rekinn skķšaskóli. Askan flżtti brįšnun jökulfannarinnar ķ fjöllunum svo mikiš aš į innan viš įratug varš skķšaiškun illmöguleg og rekstrarašilar neyddust til aš loka skķšasvęšinu. Eflaust hefur žaš flżtt enn frekar fyrir žvķ žegar brįšnunin nįši nišur į eldra og enn žykkara öskulag frį Heklugosi 1980. Engar kenningar hafa komiš fram um mannlegar orsakir fyrir žessu, enda hvarflar ekki aš neinum aš Hekla hafi gosiš af mannavöldum. Aftur į móti er žetta skżrt dęmi um hve mikil įhrif eldgos geta haft į brįšnun jökla.

Gušmundur Įsgeirsson, 25.12.2019 kl. 22:05

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband