Stöšugleikaskilyršin eru svikamylla

Aš undanförnu hefur mikiš veriš fjallaš um svokölluš stöšugleikaskilyrši vegna fyrirhugašs afnįms fjįrmagnshafta į slitabś fallinna fjįrmįlafyrirtękja. Hafa talsmenn stjórnvalda mešal annars fullyrt aš stöšugleikaframlag samkvęmt tillögum kröfuhafa slitabśanna verši jafngilt žeim 39% stöšugleikaskatti sem aš öšru kosti legšist į bśin samkvęmt lögum sem samžykkt voru ķ sumar.

Einnig hafši žvķ veriš lżst yfir af hįlfu Sešlabanka Ķslands aš til stęši aš birta sérstakan kafla um stöšugleikaskilyršin og mat į įhrifum žeirra ķ riti bankans, Fjįrmįlastöšugleika, sem įtti aš koma śt žann 6. október sķšastlišinn. Af žvķ varš žó ekki en ķ tilkynningu sešlabankans žann dag kom fram aš sś śtgįfudagsetning reyndist óheppileg ķ ljósi žess aš ekki tókst aš ljśka lögbošnu samrįšs- og kynningarferli varšandi žaš sem žar įtti aš koma fram. Nż śtgįfudagsetning yrši birt fljótlega.

Sķšdegis į föstudaginn 16. október kom ritiš loksins śt, en ķ tilkynningu sešlabankans var getiš um žann višauka sem til stóš aš birta žar sem greint yrši frį tillögum kröfuhafa um hvernig žeir hygšust uppfylla stöšugleikaskilyrši stjórnvalda og mati į heildarįhrifum mögulegra naušasamninga į grundvelli žeirra. Ekki yrši unnt aš ljśka mati į undanžįgubeišnum einstakra bśa gömlu bankanna fyrr en endanleg gögn sem haft gętu įhrif į matiš liggja fyrir. Nišurstöšurnar yršu žvķ birtar sķšar og sérstakur kynningarfundur haldinn viš žaš tilefni.

Žessi vandręšagangur viš birtingu upplżsinga um stöšugleikaframlög og įhrif žeirra, er sķst til žess fallinn aš eyša žeirri tortrygging sem af gefnu tilefni hefur skapast um ašgeršina og śtfęrslu hennar. Til aš mynda hefur įšur veriš greint frį žvķ hér aš samkvęmt fyrirliggjandi skriflegum svörum frį forsętisrįšuneytinu séu hin umręddu stöšugleikaskilyrši trśnašarmįl. Slķkt stenst žó hvorki meginreglur į sviši skattaréttar um aš skattlagning verši aš byggjast į skżrum, almennum, og opinberum reglum.

Meš hlišsjón af framangreindu vekur žaš žvķ talsverša undrun sem kemur fram į bls. 14 ķ ritinu, en žar segir:

"Hrein erlend staša įn innlįnsstofnana ķ slitamešferš jįkvęš
• Vegna umtalsveršra forgreišslna sem og jįkvęšs undirliggjandi višskiptajafnašar hefur hrein erlend staša žšarbśsins batnaš aš undanförnu. Ef litiš er į stöšuna įn innlįnsstofnana ķ slitamešferš var hśn jįkvęš um 114 ma.kr., 5,4% af landsframleišslu,  ķ lok annars įrsfjóršungs 2015 en hśn hefur išulega veriš neikvęš fram til žessa. Aš teknu tilliti til įętlašra įhrifa af uppgjöri žrotabśanna er undirliggjandi erlend staša žó enn neikvęš um 685 ma.kr., 32,4% af landsframleišslu. Žį hefur hvorki veriš tekiš tillit til stöšugleikaskatts né stöšugleikaframlaga innlįnsstofnana ķ slitamešferš. Ętla mį aš slit fjįrmįlafyrirtękja ķ samręmi viš bréf kröfuhafa til stjórnvalda sem voru kynnt samhliša įętlun um losun fjįrmagnshafta geti bętt stöšuna um 16-18% ķ hlutfalli viš landsframleišslu. Žar sem enn er veriš aš fara yfir drög aš nauša samningum kröfuhafa er óvissa um endanleg įhrif."

Tvennt vekur hér sérstaklega athygli. Ķ fyrsta lagi aš meš tilliti til įętlašra įhrifa af uppgjöri slitabśanna verši erlend staša žjóšarbśsins neikvęš um 685 milljarša eša 32,4% af landsframleišslu, en žaš er nokkurn veginn sama fjįrhęš og nefnd var til sögunnar žegar stöšugleikaskatturinn var kynntur (ntt. 682 milljaršar). Ķ öšru lagi var jafnframt fullyrt aš afhending stöšugleikaframlags yrši jafngild skattinum, en engu aš sķšur segir ķ hinu nżśtkomna riti aš stöšugleikaframlög samkvęmt tillögum kröfuhafa til stjórnvalda muni bęta žį stöšu um 16-18%, eša 338-380 milljarša kr.

Žessar upplżsingar vekja upp fleiri spurningar en žęr svara. Hvernig geta 338-380 milljaršar veriš "jafngildir" 682 milljarša stöšugleikaskatti? Hvernig getur rétt rśmlega helmingur veriš jafngildur heildinni? Hvers vegna var žaš gefiš ķ skyn ķ tilkynningu sešlabankans aš ekki vęri hęgt aš birta upplżsingar um stöšugleikaframlögin, en samt viršist vera hęgt aš skżra frį įhrifum žeirra į stöšu žjóšarbśsins?

Hvaš er sešlabankinn aš reyna aš fela? Kannski aš veriš sé aš snuša okkur um helming af žvķ sem auglżst var? Er žetta kannski eins og 300 milljarša "leišréttingin" sem varš aš 80 milljöršum? Leišrétt: nś ašeins 60 milljöršum samkvęmt upplżsingum į bls. 20 ķ Fjįrmįlastöšugleika! Sem var svo rįšstafaš aš mestu til bankanna sjįlfra en ekki almennings? Og hvers vegna taka fjölmišlar į žessu hneyksli meš silkihönskum ķ staš žess aš halda śti sjįlfsagšri og gagnrżnni umfjöllun? Į kannski aš žaga žetta ķ hel?

Sporin hręša žegar slķkt er annars vegar.


mbl.is Stöšugleikaskilyršin enn ekki birt
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Halldór Egill Gušnason

Žetta er athyglisvert og reyndar dįlķtiš žversagnakennt, eins og žetta er fram sett, af Sešlabankanum. Eitt er žó vist og žaš er aš fjölmišlar žessa lands munu ekki hafa uppi orš um žetta eša gagnrżna, frekar en ašra fjįrmįlagjörninga, sem fara fram nś um stundir. Einu "fjįrmįlafréttirnar" sem almenningur fęr aš sjį eru fréttatilkynningar fjįrmįlafyrirtękjanna, sem oftast eru settar beint į prent, įn žess svo mikiš sem einnar spurningar sé spurt, um innihaldiš. Fjölmišlar dönsušu trylltan dans fyrir hrun, ķ banksteradżrkun og "Island best ķ heimi". Fjölmišlafólk viršist ekki kunna aš lęra af reynslunni og įstęšan er einföld.: Žaš er ekki starfi sķnu vaxiš, aš allt of stórum hluta, žó inn į milli megi finna raunverulegt fjölmišlafólk, meš dug og žor og nennu. "Google translate", "copy paste" og móttaka fréttatilkynninga er žvķ mišur oršin samnefnari hérlendrar fréttamennsku. Appelsinuhśšin į lęrum Söru Jessiku Parker, eša hverju Įsdķs Rśn klęšist, eša ekki, svķn og annaš sem illa er fariš meš, hefur forgang umfram allt annaš, viršist vera, žvķ mišur. Žaš žarf aš bakka upp góša vakt, til aš fylgjast meš vinnubrögšum stjórnvalda og Sešlabankans, žegar kemur aš žvķ aš rukka inn "stöšugleikaskattinn".

 Góšar stundir, meš kvešju aš sunnan.

Halldór Egill Gušnason, 18.10.2015 kl. 20:19

2 Smįmynd: Gušmundur Įsgeirsson

"Dįlķtiš" žversagnakennt?

Fullkomnar žversagnir, réttara sagt!

Gušmundur Įsgeirsson, 18.10.2015 kl. 20:52

3 Smįmynd: Marinó G. Njįlsson

Mummi, žś veist žaš alveg jafnvel og ég, aš aldrei stóš til aš leišrétting į forsendubresit yrši 300 ma.kr. žar sem forsendubresturinn mišaš viš allt umfram 4% veršbólgu var vel innan viš 200 ma.kr.  Menn geta alveg haldiš įfram aš halda į lofti röngum upplżsingum, en žaš var ekki hįttur HH į sķnum tķma.  Mér žykir leitt ef žaš hefur breyst.  Samtökin įunnu sér sinn trśveršugleika einmitt vegna žess aš viš fórum ekki frjįlslega meš stašreyndir.  Hvaš er unniš meš žvķ aš gera žaš nśna, skil ég ekki.

SDG sagši aš hęgt vęri aš sękja 300 ma.kr. til žrotabśanna sem hęgt vęri aš nota ķ leišréttingu lįna.  Hann sagši aldrei aš nota ętti alla upphęšina enda hefši žaš veriš mun meira en sś leišrétting sem HH hafši barist fyrir.

Marinó G. Njįlsson, 18.10.2015 kl. 21:57

4 Smįmynd: Gušmundur Įsgeirsson

Sęll Marinó.

Žś mįtt ekki misskilja mig, ég er alls ekki aš reyna aš "fara frjįlslega meš stašreyndir" eins og žś oršar žaš svo kurteislega, heldur er ég einfaldlega aš vekja athygli į hversu žversagnakennt og ótrśveršugt žetta er allt saman af hįlfu stjórnvalda. Ef eitthvaš er žį eru žaš žau sem fara frjįlslega meš stašreyndir.

Hvaš varšar žaš sjónarmiš aš leggja 4% veršbólguvišmiš til grundvallar einhverskonar afmörkun į "forsendubresti", žį kannast ég nś ekki viš hvašan žaš gęti veriš komiš eša afhverju ętti aš miša viš žaš frekar en einhverja ašra prósentu, t.d. 2% eša bara 0%.

Allavega hafa engin slķk sjónarmiš veriš sérstaklega uppi į teningnum sķšan ég hóf aš starfa meš HH og viš byrjušum aš undirbśa mįlaferli į grundvelli laga um neytendalįn til aš lįta reyna į verštryggšu lįnin. Hvergi ķ žeim lögum er aš finna neitt um "forsendubrest" eša skilgreiningu hans mišaš viš 4% vikmörk. Heldur fer žaš einfaldlega eftir įrlegri hlutfallstölu kostnašar sem var tilgreind ķ lįnssamningi, hversu hįan lįnskostnaš mį innheimta.

Žar sem greišsluįętlanir verštryggšra lįna mišušust ķ nįnast öllum tilvikum viš 0% verštryggingu, ž.e.a.s. žeim tilvikum žar sem slķk įętlun fylgdi yfir höfuš meš lįninu, žį er žaš hįmarkiš sem heimilt er aš innheimta. Žaš er aš segja eins og ef lįniš vęri óverštryggt en žó meš umsömdum vöxtum, sem stemmir viš žaš markmiš aš śtrżma allri verštryggingu. Aš halda įfram meš 4% verštryggingu samręmist hinsvegar engan veginn žvķ markmiši aš śtrżma henni, og į sér auk žess hvergi neina stoš ķ ķslenska lagasafninu.

Śt frį žessu hefur veriš unniš af hįlfu HH, allt frį žvķ aš ég kom žar til starfa, ž.e. aš fara einungis eftir lögunum og engu öšru, lķkt og dómendum er skylt samkvęmt. 61. gr. stjórnarskrįrinnar. Fyrrnefnt dómsmįl sem höfšaš var til fyrir réttum žremur įrum ķ dag, veršur loksins tekiš til efnislegrar mešferšar fyrir Hęstarétti Ķslands žann 20. nóvember nęstkomandi (sjį nįnar hér). Žaš er engin dómkrafa ķ žvķ mįli sem mišast viš nein 4% vikmörk, heldur er žess krafist aš lįniš verši leišrétt ķ samręmi viš lög um neytendalįn. Verši į žaš fallist og dęmt samkvęmt lögum, mun žaš hafa ķ för meš sér margfalt meiri leišréttingu heldur en ef 4% vikmörk vęru lögš til grundvallar, og miklu meiri en bara en 300 milljarša.

Tilfelliš er nefninlega aš (samkvęmt gögnum frį Sešlabanka Ķslands) samanstendur rśmlega helmingur af skuldum heimilanna eša yfir 600 milljaršar króna, af įföllnum veršbótum į höfušstól. Žar sem žęr tölur taka hinsvegar ekki meš ķ reikninginn žęr veršbętur, sem nś žegar hafa veriš greiddar frį gildistöku laga um neytendalįn, mį leiša aš žvķ lķkur aš raunveruleg tala sé miklu hęrri, jafnvel yfir žśsund milljaršar króna. Jafnvel žį į svo lķka eftir aš taka tillit til žeirra vaxta sem voru reiknašir af veršbótum, žvķ augljóslega mį ašeins taka vexti af žeim hluta kröfu sem er lögvarinn.

Gušmundur Įsgeirsson, 18.10.2015 kl. 22:49

5 Smįmynd: Gušjón E. Hreinberg

Ég skil ekki śtreikningana, hvorumegin boršsins, en ég er fullkomlega sammįla žessari grein.

cool

Gušjón E. Hreinberg, 18.10.2015 kl. 23:58

6 Smįmynd: Marinó G. Njįlsson

Ekki snśa śt śr, Mummi.  Žetta sęmir žér ekki:

Hvaš varšar žaš sjónarmiš aš leggja 4% veršbólguvišmiš til grundvallar einhverskonar afmörkun į "forsendubresti", žį kannast ég nś ekki viš hvašan žaš gęti veriš komiš eša afhverju ętti aš miša viš žaš frekar en einhverja ašra prósentu, t.d. 2% eša bara 0%.

Žaš getur vel veriš aš žś hafir ekki veriš ķ starfinu frį upphafi, en žér er ķ lófalagiš aš skoša eldri įlyktanir, įskoranir og kröfur.  Upphaflegu kröfur HH og žęr sem enn voru į lofti, žegar ég hętti ķ stjórn samtakanna ķ nóvember 2010 voru aš leišrétta žann forsendubrest sem fólst ķ veršbólgu umfram efri vikmörk veršbólguvišmiša Sešlabanka Ķslands fyrir įrin 2008 og 2009.  HH kom ekki fram meš kröfu um aš miša viš 2,5% fyrr en löngu seinna, lķklegast ekki fyrr en 2012, žegar Hreyfingin setti žaš fram.  Aftur var žaš ķ kröfum HH aš trappa nišur verštrygginguna meš žvķ aš setja žak į veršbętur sem lękkaši įrlega.

En žó svo aš mišaš vęri viš 2,5%, žį hefši forsendubresturinn ekki veriš "nema" 250 ma.kr. mķnus žaš sem bśiš var aš leišrétta af honum ķ gegn um ašrar ašgeršir (50 ma.kr.), žannig aš eftir hefšu stašiš 200 ma.kr.

Leišréttingin var hins vegar mišuš viš 4,8% veršbólgu og nįši til 2007 aš auki.  Viš getum gagnrżnt 4,8% višmišiš, en ęttum aš fagna aš 2007 sé tekiš meš.  Žaš var svo sem nokkuš sem ég hafši oft bent į, en HH fylgdi žvķ ekki eftir, žar sem fólk leit svo į, aš meš žvķ aš fara lengra aftur ķ tķmann vęrum viš aš grafa undan sanngirnisrökum okkar.

Vissulega er žaš rétt aš veršbótahluti hśsnęšislįna er hįr.  Ég reiknaši hann einhvern tķmann śt og žį var hann 600-650 ma.kr.  Hefur hann bęši hękkaš og lękkaš sķšan, žannig aš ég veit ekki nįkvęmlega hver hann er ķ dag, en kęmi ekki į óvart aš hann vęri um 700 ma.kr. mišaš viš aš verštryggš hśsnęšislįn standi ķ 1.200 ma.kr.

Marinó G. Njįlsson, 19.10.2015 kl. 13:12

7 Smįmynd: Marinó G. Njįlsson

Dómkröfur ķ dómsmįli varšandi verštrygginguna koma umręšu um forsendubrest ekkert viš og skil ég ekki hvers vegna žś ert aš blanda žessu tvennu saman.

Marinó G. Njįlsson, 19.10.2015 kl. 13:16

8 Smįmynd: Gušmundur Įsgeirsson

Marinó, žaš var alls ekki meining mķn aš snśa śt śr. Ég žekki alveg umręšuna um forsendubrest og hin ólķku višmiš. Žaš sem ég var einfaldlega aš benda į er aš sś nįlgun var höfš fyrir minn tķma ķ starfi fyrir HH. Eftir žann tķma hefur herferšin gegn verštryggingu hinsvegar byggst į öšrum grundvelli, ž.e. lögum um neytendalįn. Žar er um allt önnur sjónarmiš aš ręša heldur en forsendubrestinn. Vissulega er žetta tvennt ólķkt og óžarfi aš blanda žvķ saman.

Gušmundur Įsgeirsson, 19.10.2015 kl. 14:24

9 Smįmynd: Sveinn R. Pįlsson

Žeir viršast vera aš vakna nśna, mišaš viš frétt į rśv:  http://ruv.is/frett/stjornvold-samthykki-ekki-334-milljarda

Žeir héldu žessa glęsilegu kynningu ķ Hörpu, žar sem sagt var aš žetta yrši aš lįgmarki 500 milljaršar, žannig aš žaš vęri ekkert aš marka žessa menn ef žeir ganga aš samningum upp į 334.

Viš skulum vona aš žeir nįi žessu ķ žaš minnsta upp ķ 500 milljarša, en 39% skatturinn er bestur aš mķnu mati.

Sveinn R. Pįlsson, 19.10.2015 kl. 15:28

10 Smįmynd: Gušmundur Įsgeirsson

Ķ frétt Bloomberg sem vitnaš er til er talaš um aš stjórnvöld séu aš miša viš 470 milljarša stöšugleikaframlag, sem er talsvert betra en tilboš kröfuhafa upp į 334. Samt gengur žaš ekki nęrri žvķ eins langt og skatturinn, allavega ekki į mešan enginn hefur śtskżrt hvernig 470 geti veriš "jafngilt" 850.

Žaš er a.m.k. gott aš umręšan um žetta sé aš vakna.

Gušmundur Įsgeirsson, 19.10.2015 kl. 15:38

11 Smįmynd: Marinó G. Njįlsson

850 ma.kr. er allur pakkinn, ekki bara bankarnir žrķr.

Marinó G. Njįlsson, 19.10.2015 kl. 15:59

12 Smįmynd: Gušmundur Įsgeirsson

Eru fleiri bankar, en žeir žrķr stóru?

Er ekki bśiš aš ljśka naušasamningum hinna, eins og til dęmis Frjįlsa fjįrfestingarbankans og Straums fjįrfestingarbanka?

Gušmundur Įsgeirsson, 19.10.2015 kl. 16:01

13 Smįmynd: Marinó G. Njįlsson

Lįttu ekki svona, Mummi, žaš eru hįar upphęšir ķ eigu erlendra ašila sem ekki teljast til bankanna.  Gert er rįš fyrir aš žęr fari lķka śr landi, į einhverju skiptigengi.

Marinó G. Njįlsson, 19.10.2015 kl. 16:15

14 Smįmynd: Siguršur Antonsson

Best er aš segja eins og Gušjón: skil ekki śtreikningana. Óstöšugleiki er okkar sérgrein. Nś er veršbólgu haldiš nišri meš hįu gengi, og óžarfa eyšslu gjaldeyris. Ķslenskir feršamenn eru sagšir eyša jafn miklu og erlendir į Ķslandi ķ met įri. Sešlabankinn kaupir gjaldeyri į lįgu verši en um leiš kyndir žaš undir óstöšugleika meš auknum innflutningi.

Hagfręšin er fag hins óvęnta og hér mį botna af gröfum eša lķnufręši aš mįlmar eru į eilķfu flakki. Įlverš ķ lęgstu hęšum sem og orkuverš til Landsvirkjunar. Trśveršugt gengi krónunnar er ekki fyrir hendi žegar innflutnhingur er meiri en śtflutningur. Hagfręšingar Sešlabankans hafa žvķ mišur ekki sżnt aš žeir geti stżrt peningamįlum. Jafnvel žótt žeir gefi góš rįš hefur ekki tekist aš framfylgja žeim.

Siguršur Antonsson, 19.10.2015 kl. 18:22

15 Smįmynd: Gušmundur Įsgeirsson

Marinó.

Į vef fjįrmįlarįšuneytisins eru birt "tilboš" um stöšugleikaframlög frį kröfuhöfum stóru bankanna žriggja, ekki neinna annarra. Žaš voru žau tilboš sem ég var aš vķsa til.

Eru einhverjir fleiri en žeir aš fara aš greiša stöšugleikaframlag?

Gušmundur Įsgeirsson, 19.10.2015 kl. 18:57

16 Smįmynd: Ómar Bjarki Kristjįnsson

Žaš žarf ekkert aš lįta svona.  Viš vitum alveg hvaš framsóknarmenn vilja.  Žeir vilja fį gefins banka svo žeir eigi hęgara meš aš moka svoleišis fjįrmunum tilvildarvina.  Eigi flókiš og frekar mikiš augljóst. 

Žaš er lķka alveg vitaš aš framsóknarmenn voru meš heljartak į svoköllušu HH hér į tķma Jafnašarstjórnarinnar.

Eitthvaš viršast žeir ekki hafa gętt aš žvķ aš halda tökunum įfram.

Ómar Bjarki Kristjįnsson, 20.10.2015 kl. 11:23

17 Smįmynd: Gušmundur Įsgeirsson

Viš sem raunverulega vorum og erum į vettvangi vitum betur en bulliš sem kemur frį Ómari Bjarka.

Gušmundur Įsgeirsson, 20.10.2015 kl. 11:55

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband