Falskar forsendur

Hagfręšingur Landsbankans heldur žvķ fram aš óverštryggš lįn séu dżrari en verštryggš. Žetta er hinsvegar ekki allskostar rétt. Ķ Morgunblašinu ķ dag eru tekin dęmi um kostnaš viš 20 milljón króna lįn mišaš viš mismunandi forsendur. Tekin eru dęmi um verštryggt lįn mišaš viš annars vegar 3% veršbólgu, 5% veršbólgu, og svo óverštryggt. Mišaš viš gjaldskrį Landsbankans žarf aš endurgreiša eftirfarandi fjįrhęšir af žessum lįnum:

  • Verštryggt (3% veršbólga): 66,5 milljónir (333%)
  • Verštryggt (5% veršbólga): 113 milljónir (565%)
  • Óverštryggt: 55,7 milljónir (279%)

Dęmi svo hver fyrir sig um hver žessara fjįrhęša er lęgst, en žaš ętti aš vera frekar augljóst hvert žessara lįna er ódżrast.

En žar meš er ekki öll sagan sögš žvķ žessi śtreikningur samręmist ekki lögum um neytendalįn. Samkvęmt žeim ber aš reikna upplżsingar um lįnskostnaš verštryggšra lįna mišaš viš annars vegar įrsveršbólgu (nś 3,1%) og hinsvegar mešaltal veršbólgu sķšustu 10 įra (8,1%). Sķšari forsendunni er hinsvegar sleppt ķ framsetningu Morgunblašsins, og mį hugsanlega rekja žaš til žess hver śtkoman śr slķkum śtreikningi er.

Meš žvķ aš nota vefreiknivél Landsbankans sjįlfs er hęgt aš reikna žetta śt, mišaš viš jafngreišslulįn į žeim kjörum sem bankinn bżšur nś og mešalveršbólgu sķšustu 10 įra eins og lög kveša į um. Nišurstašan veršur žį aš endurgreiša žarf alls tępar 232 milljónir króna (1160%). Meš öšrum oršiš žarf aš borga meira en ellefu sinnum höfušstólinn.

Fleira er bogiš viš samanburšinn ķ morgunblašinu ķ dag, til aš mynda eru lįnin meš mismunandi endurgreišsluferla. Dęmiš frį Landsbankanum mišast viš samsetta lįnveitingu žar sem annaš lįniš er jafngreišslulįn en hitt meš jöfnum afborgunum (sem er ódżrara). Dęmin frį hinum stóru bönkunum tveimur eru hinsvegar mišuš viš jafngreišslulįn, sem hefur hingaš til veriš algengasta formiš hér į landi hvort sem um er aš ręša verštryggš eša óverštryggš lįn. Žį eru žessi lįn auk žess meš misjafnlega langan lįnstķma. Af žvķ leišir aš dęmin sem eru tekin ķ blašinu eru ekki samanburšarhęf og draga upp villandi mynd sem į sér litla eša enga stoš ķ raunveruleikanum.

Žvķ hefur einnig veriš haldiš fram aš óverštryggš lįn verši illvišrįšanleg vegna hįrrar greišslubyrši ķ upphafi lįnstķma. Skošum nįnar hvaš er hęft ķ slķkum fullyršingum. Aftur er stušst viš vefreiknivél Landsbankans, 40 įra jafngreišslulįn į žeim kjörum sem bankinn bżšur nś:

  • Verštryggt (3% veršbólguspį): 91.522 kr.
  • Verštryggt (5% veršbólguspį): 91.668 kr.
  • Verštryggt (8,11% veršbólguspį): 91.890 kr.
  • Óverštryggt (6,75% vextir): 120.791 kr.

Vissulega eru fyrstu greišslurnar hęrri sem skżrist af žvķ aš lįnskostnašur er stašgreiddur į hverjum gjalddaga ķ staš žess aš fęra stóran hluta hans į höfušstól lįnsins (žvert gegn lögum vel aš merkja) og seinka greišslu hans. Žaš er einmitt žess vegna sem óverštryggša lįniš er ódżrast į heildina litiš, enda er ešlilegt aš stašgreišsla sé ódżrari en žegar veittur er greišslufrestur. Ofan į žessi mįnašarlegu višbótarlįn fyrir verštryggingunni bętast svo vaxtavextir sem gera ekkert annaš en hękka lįnskostnašinn sķšar meir. Hér gildir sś regla aš žvķ sem žś hefur ekki efni į ķ dag hefuršu ekki efni į į morgun žó žś frestir greišslu žess, nema kannski žś vinnir ķ happdrętti ķ millitķšinni.

Reyndar er sama hvaš mašur blekkir sjįlfan sig žį veršur verštryggša lįniš alltaf dżrara, žó aš žaš verši "dżrara seinna" žį er žaš bara eins og aš pissa ķ skónna sķna, skammgóšur vermir. Helsti munurinn į žessum lįnum er nefinlega sį aš greišslubyrši óverštryggša lįnsins veršur alltaf sś sama, į mešan greišslubyrši verštryggša lįnsins fer hękkandi. Žess vegna er įgętt aš skoša lķka hvenęr į lįnstķmanum hśn veršur sś sama į žeim:

  • Verštryggt (3% veršbólguspį): 12,5 įr
  • Verštryggt (5% veršbólguspį): 6,7 įr
  • Verštryggt (8,11% veršbólguspį): 4 įr

Eftir žetta veršur svo greišslubyršin af verštryggša lįninu hęrri heldur en žvķ óverštryggša, og fer sķhękkandi ķ žau 27,5 - 36 įr sem eftir lifa lįnstķmans. Skošum hversu hį greišslan veršur nįkvęmlega į sķšasta gjalddaganum:

  • Verštryggt (3% veršbólguspį): 221.264 kr.
  • Verštryggt (5% veršbólguspį): 477.385 kr.
  • Verštryggt (8,11% veršbólguspį): 1.528.443 kr.
  • Óverštryggt: 120.791 kr.

Nei žetta er ekki villa, mišaš viš forsendur sķšustu tķu įra veršur afborgunin sķšast ein og hįlf milljón af verštryggša lįninu, og athugiš aš hér er įtt viš afborgun ašeins eins mįnašar sem žżšir aš į ķ lok lįnstķmans žarf aš greiša hįtt ķ sautjįn milljónir af lįninu į einu įri. Getur veriš aš įrstekjur einstaklings sem ekki ręšur viš aš greiša 120.791 kr. ķ afborganir į mįnuši verši nokkurntķma svo hįar, hvaš žį eftir 40 įr? Aš minnsta kosti hafa aldrei neinar vķsbendingar eša sannanir nokkurntķma veriš bornar fram sem stutt gętu slķkar kenningar. Aš reyna svo aš réttlęta slķkar firrur meš žvķ aš vķsa til "lįgtekjuhópa" sem žurfi "lįga greišslubyrši" er hreinasta svķvirša og dónaskapur.

Svo er annaš sem hefur algjörlega gleymst hjį sumum aš taka meš ķ reikninginn, en žaš eru vaxtabętur sem koma į móti vaxtagreišslum af hśsnęšislįnum, og dempa žannig greišslubyršina ķ upphafi lįnstķmans, į mešan lķtil eignarmyndun hefur įtt sér staš. Skošum žį nęst hvernig greišslubyršin veršur aš teknu tilliti til vaxtabóta, mišaš viš sömu lįnsforsendur og aš vaxtabętur dreifist jafnt nišur į alla gjalddaga afborgana. Žar sem gjarnan hefur veriš vķsaš til "lįgtekjuhópa" og meintra žarfa žeirra skulum viš žį miša viš aš tekjuvišmiš vaxtabóta skerši žęr ekki en samkvęmt upplżsingum RSK eru žęr óskertar hjį hjónum kr. 1.200.000 į įri eša mest kr. 100.000 į mįnuši.

Vaxtabętur:

  • Verštryggt (3% veršbólguspį): 60.824 kr.
  • Verštryggt (5% veršbólguspį): 61.463 kr.
  • Verštryggt (8,11% veršbólguspį): 62.446 kr.
  • Óverštryggt (6,75% vextir): 100.000 kr.

Eins og sjį mį fįst hęstu lögleyfšu vaxtabętur vegna óverštryggša lįnsins. Aš teknu tilliti til žeirra verša fyrstu afborganir nettó:

  • Verštryggt (3% veršbólguspį): 30.698 kr.
  • Verštryggt (5% veršbólguspį): 30.205 kr.
  • Verštryggt (8,11% veršbólguspį): 29.444 kr.
  • Óverštryggt (6,75% vextir): 20.791 kr.

Dęmi svo hver fyrir sig hvaš af žessu lįnum er "ódżrast" en eins og žarna mį sjį er greinilegt aš óverštryggša lįniš er hér um bil helmingi ódżrara en žaš verštryggša!

Rétt er taka fram aš žetta er mišaš viš nśverandi vaxtabótakerfi og žarfnast žvķ engra lagabreytinga heldur er žetta raunveruleikinn į Ķslandi ķ dag. Ljóst er aš žęr forsendur sem fullyršingar fylgjenda verštryggingar um meinta óbęrilega hįa greišslubyrši óverštryggšra lįnabyggjast į, eru ķ besta falli villandi og ķ versta falli falskar. Žess er lķka rétt aš geta aš Landsbankinn į stórfelldra hagsmuna aš gęta en hann er meš stęrsta jįkvęša verštryggingarjöfnušinn af öllum bönkunum og gręšir fyrir vikiš milljarš į hverju veršbólguprósenti. Af žeirri įstęšu er ekki hęgt aš taka žaš mjög alvarlega žegar bankinn tjįir afstöšu sķna til verštryggingar.

Nišurstaša: Greišslubyršin er alls ekki of žung (fyrir lįgtekjuhópa)!


mbl.is Greišslubyršin er of žung
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Žórir Kjartansson

Og nś hefur žaš komiš fram aš aukin sókn sé aftur ķ verštryggšu lįnin.  Enda rekinn haršur įróšur fyrir žvķ lįnaformi af žeim sem žar eiga hagsmuna aš gęta. Bankarnir halda žeim svo örugglega meira aš fólki vegna žess aš  žaš žjónar žeirra hagsmunum best.  

Žórir Kjartansson, 14.2.2014 kl. 20:15

2 Smįmynd: Jóhannes Laxdal Baldvinsson

Mér finnst aš žaš eigi aš taka vaxtabętur śtfyrir sviga žegar geršur er samanburšur į greišslubyrši lįna. Vaxtabętur eru nišurgreišsla rķkissins į vaxtaokri bankanna og ķ raun ętti alfariš aš hętta žeim. 

Aš öšru leyti sammįla žinni framsetningu.

Jóhannes Laxdal Baldvinsson, 14.2.2014 kl. 20:26

3 Smįmynd: Gušmundur Įsgeirsson

Sammįla žvķ aš rķkiš hętti aš greiša vaxtabętur, žį myndi fólk ekki taka lįn nema į žeim vöxtum sem žaš ręšur viš aš borga sjįlft og bankarnir myndu žį neyšast til aš bjóša lįn į žeim vöxtum, frekar heldur en hęrri vöxtum sem rķkiš nišurgreišir. Žetta er spurning um veršmyndun.

Ég held aš žaš séu žjóšsögur aš verštryggšu lįnin séu eitthvaš "vinsęl" eins og gefiš hefur veriš ķ skyn aš undanförnu. Hagsmunasamtök heimilanna létu gera skošanakönnun mešal almennings 2009 sem leiddi ķ ljós 80% stušning viš afnįm verštryggingar. Samkvęmt könnun mešal frambjóšenda fyrir sķšustu kosningar 2013 voru flestir žeirra sem svörušu fylgjandi afnįmi verštryggingar ķ įföngum eša įn fyrirvara, einkum og sér ķ lagi hjį nśverandi stjórnarflokkum, og yfirgnęfandi fjöldi fylgjandi leišréttingum vegna forsendubrests, og žar į mešal allir frambjóšendur nśverandi stjórnarflokka sem svörušu könnuninni, og bįšir žeirra flokka hafa lofaš leišréttingu og afnįmiš eša aš draga śr verštryggingar į neytendamarkaši. 

Ég held aš meintar "vinsęldir" verštryggšra lįna verši aš skošast ķ ljósi žess aš Ķbśšalįnasjóšur sem er meš helmingsmarkašshlutdeild bżšur ekki (ennžį) upp į óverštryggš lįn og į mešan svo er munu žau verša ķ meirihluta. Žetta mund hinsvegar breytast žegar hśsnęšisrįšherra įkvešur aš beita heimild sem žegar er til stašar ķ lögum fyrir sjóšinn til aš veita óverštryggš lįn.

Gušmundur Įsgeirsson, 14.2.2014 kl. 22:36

4 Smįmynd: Jónas Gunnlaugsson

Sęlir

Einar Karl skrifaši allvel um žessi mįl.

Gagnslaus samanburšur

Viš veršum aš muna aš ķ veršbólgu rżrnar krónan og er verš minni meš hverju įrinu.

Žaš er aš lįniš lękkar aš veršgildi į hverju įri.

Allur samanburšur veršur aš vera į fastveršgildiskrónu.

Til dęmis ķ krónunni sem lįniš var tekiš.

Žeir sem veita lįnin og žeir sem taka lįnin skilja žetta ekki.

Žessi hringavitleysa gengur ekki lengur.

Ég var aš reyna aš skķra žetta hér.

Kostnašur viš hśsnęšislįn.

Lęra aš peningur er bókhald.

Alžingi veršur aš breyta žeim reglum sem žaš setti Ķbśšalįnasjóši.

Ķbśšalįnasjóšur į aš lįna frį SJÓŠI "0"“meš 0,5% umsżsluvöxtum.

Nś breytum viš öllum lįnum žannig

aš ķbśšalįnasjóšur lįnar beint frį SJÓŠI „0“

meš 0,5% umsżsluvöxtum,

verštryggt ķ launum.

Egilsstašir, 14.02.2014  Jónas Gunnlaugsson

www.herad.is

Jónas Gunnlaugsson, 14.2.2014 kl. 22:51

5 Smįmynd: Gušmundur Įsgeirsson

"Viš veršum aš muna aš ķ veršbólgu rżrnar krónan og er verš minni meš hverju įrinu."

Hįrrétt, en žį žarf einmitt aš lķta į hvaš žaš er sem orsakar veršbólguna.

Meginorsök veršbólgu į Ķslandi er nefninlega verštrygging śtlįna bankakerfisins. Žess vegna er svo brżnt aš afnema hana. Meš žvķ aš afnema verštrygginguna, žį afnemum viš um leiš veršbólguna. Sem eins og réttilega er bent į er sś birtingarmynd skašseminnar sem flestir žekkja og finna fyrir.

Žaš eru allir sammįla um aš veršbólga sé mikiš vandamįl į Ķslandi, en eins ótrślegt og žaš viršist vera žį eru ekki allir einhuga um aš afnema hana strax. Sem betur fer viršist žó vera meirihluti fyrir žvķ, og žaš sem meira er, nś eru kjörašstęšur til žess. Veršbólgan er um žessar mundir nįnast eins lįg og hśn frekast getur oršiš įn verštryggingar, og meš žvķ aš afnema hana yrši žį varla nein veršbólga eftir. Žį loks vęrum viš komin meš gjaldmišil sem kalla mętti "fastveršgildiskrónu", sem brennur ekki upp į veršbólgubįli heldur varšveitir kaupmįtt peninganna sem fólk fęr ķ tekjur og žarf til framfęrslu. Auk žess eru uppi fjįrmagnshöft, svo aš žaš eru engar lķkur į žvķ aš afnįmiš myndi hafa ķ för meš sér fyrirvaralausan fjįrmagnsflótta eša einhverjar ašrar svo dramatķskar sveiflur aš viš getum ekki haldiš žeim ķ skefjum.

Eftir aš bśiš veršur aš hreinsa žennan óskapnaš śt śr kerfinu getum viš svo fariš aš horfa til žess aš halda hér śti traustum gjaldmišli og sęmilegum stöšugleika žannig aš vextir žurfi alls ekkert aš vera hįir. Žaš eru markmiš sem viš hljótum öll aš vera sammįla um aš vilja stefna aš, ekki satt?

Gušmundur Įsgeirsson, 15.2.2014 kl. 17:03

6 Smįmynd: Jón Steinar Ragnarsson

Hvers vegna taka vaxtabętur śt fyrir sviga žegar ķ raun er um aš ręša fęrslu fjįr śr einum vasa ķ annan hjį neytendum. Žeir greiša jś skattana.

Vaxtabótaplottiš er dulbśin peningagjöf til bankanna. Žaš hagnast enginn į žeim nema bankarnir.

Jón Steinar Ragnarsson, 15.2.2014 kl. 17:03

7 Smįmynd: Anna Sigrķšur Gušmundsdóttir

Verštryggš lįn og óverštryggš laun/framfęrslulķfeyrir! Žaš getur aldrei gengiš upp, į sišmenntašan og réttlįtan hįtt.

Žręlahald er ekki löglegt, og žaš į öllu sišferšislega heilbrigšu fólki aš vera ljóst į 21 öldinni, ķ sišmenntušu samfélagi.

Er ekki kennd nśtķmaleg og žróuš sišfręši ķ einhverjum Hįskólanum į Ķslandi? Hvar eru raddir žeirra sišmenntušu įlitgjafa, hjį fjölmišlum hins opinbera kerfis?

M.b.kv.

Anna Sigrķšur Gušmundsdóttir, 15.2.2014 kl. 17:58

8 Smįmynd: Gušmundur Įsgeirsson

Jón Steinar, žetta get ég aš nokkru leyti tekiš undir.

En fyrst žarf aš nį vöxtunum nišur įšur en viš afnemum vaxtabętur.

Žangaš til eru vaxtabętur einfaldlega raunveruleiki sem er til stašar, og žess vegna er ekkert óešlilegt aš taka miš af žeim raunveruleika į mešan.

Athugašu aš rķkiš er nś žegar aš greiša vaxtabętur, hér er alls ekki veriš aš tala um eša leggja til neina breytingu į žvķ kerfi, heldur eingöngu hvernig dęmiš kemur śt mišaš viš nśgildandi lög og reglur um vaxtabętur.

En žś hittir naglann meš žvķ aš žaš eru aušvitaš bankarnir sem hagnast į nišurgreišslu vaxta žvķ žį geta žeir ķ raun bošiš hęrri vexti en fólk vęri annars i stakk bśiš aš greiša. Ef žetta fyrirkomulag vęri ekki fyrir hendi myndu bankarnir neyšast til aš bjóša žį vexti sem fólk ręšur viš, žvķ annars myndi enginn geta tekiš lįn hjį žeim, og žį fęru žeir einfaldlega į hausinn. Žessu markmiši veršur aušveldara aš nį žegar viš veršum laus viš verštrygginguna.

Anna Sigrķšur, eins og bent hefur veriš eru verštryggš lįn mjög flókin, og kannanir hafa sżnt aš fjįrmįlalęsi er ekkert grķšarlega mikiš mešal almennings hér į landi, žvķ mišur. Ętli sišfręšingarnir skilji nokkuš upp né nišur ķ žessu heldur? Hvaš žį aš geta tjįš sig eitthvaš um žaš?

Gušmundur Įsgeirsson, 15.2.2014 kl. 18:36

9 Smįmynd: Einar Karl

Gušmundur,

takk fyrir greinargott svar viš bloggfęrslu mķna. Ég er hins vegar ekki sammįla žér aš öllu leyti, ég held aš žaš sé mjög óraunhęft aš setja upp samanburš žar sem annars vegar er stillt óverštryggšu lįni meš 4.3% vöxtum, en hins vegar verštryggšu lįni meš SÖMU vöxtum. Sérstaklega žar sem forsendur ķ samanburšinum gera rįš fyrir mešalveršbólgu uppį 8.1%!

Myndir ŽŚ vilja lįna žinn lķfeyrissparnaš óverštryggt į 4.3% vöxtum ķ 8.1% veršbólgu??!

Ég held aš žaš sé óraunhęft aš ętla aš hér sé hęgt aš bjóša uppį "sömu" vexti og ķ nįgrannalöndum, bara af žvķ aš, tja, af žvķ žau eru nįgrannalönd! Frį upphafi ķslenskrar krónu hefur sś ķslenska rżrnaš 10.000-falt mišaš viš myntir ķ nįgrannalöndum, svo žaš er ķ besta falli naķvt aš halda aš hér sé hęgt aš bjóša upp į sömu vexti - į okkar krónu - og bošiš er uppį žaš - į AŠRA og stöšugri gjaldmišla.

Ég held aš žaš sé miklu meira vit ķ aš lķta į vexti ķ löndum sem eru meš SÖMU eša svipaša veršbólgu og Ķsland. Žś getur litiš t.d. į Mexķkó, žar eru algengir vextir 11%. Ég veit ekki til žess aš ķ žessum löndum bjóšist verštrygging, samt er žar veršbólga, enda held ég žaš sé mikil einföldum aš segja aš verštrygging sé AŠAL orsök veršbólgu, og aš veršbólga myndi hverfa ef verštrygging vęri aflögš.

Svo vil ég leišrétta žaš aš mešalveršbólga hér sl. 10 įr hafi veriš 8.1%. Žaš er held ég įbyggilega röng tala, hygg aš rétt tala sé ca. 6%.

Aš öšru leyti er ég sammįla mörgu sem kemur fram ķ pistli žķnum hér aš ofan. Er sjįlfur bśinn aš losa mig alfariš viš verštryggingu śr mķnu lķfi, en er ekkert fylgjandi žvķ aš "banna" hana, eša "afnema". Hver og einn getur afnumiš hana hjį sér EF HANN VILL og ręšur viš afborganir į óverštryggšu lįni.

Žį gętu sumir į nęstu įrum viljaš 50:50 lįn, verštryggš:óvertryggš, til aš nżta kosti beggja lįnaforma, en dempa ókosti.

Einar Karl, 16.2.2014 kl. 08:48

10 Smįmynd: Gušmundur Įsgeirsson

Sęll vertu Einar Karl.

Ef žś efast um aš mešaveršbólga frį nóvember 2003 til nóvember 2013 hafi raunverulega veriš 8,11% žį bendi ég į aš žetta er reiknaš af bankanum sjįlfum. Hęgt er aš kanna žetta sjįlfur į vef Hagstofunnar: http://www.hagstofan.is/Pages/711

 Nóvember
Vķsitala neysluveršs til verštryggingar 
2003229,0
2013415,2

Śtreikningur: (415,2/229-1)*100/10 = 8,1 %

(Ef žetta er vitlaust myndi bankinn eflaust verša mjög hissa į žvķ.)

En svo vikiš sé aš meginkjarna mįlsins, sem žś réttilega vekur mįls į:

"Myndir ŽŚ vilja lįna žinn lķfeyrissparnaš óverštryggt į 4.3% vöxtum ķ 8.1% veršbólgu??!"

Nei, enda er hlżtur žaš aš vera jįkvętt markmiš aš koma ķ veg fyrir aš veršbólga geti oršiš svo hį. Besta leišin til žess er einmitt aš afnema verštrygginguna į śtlįnum bankakerfisins.

Ég vęri alveg til ķ aš lįna fé į 4,6% vöxtum ef žaš vęri engin veršbólga, og held reyndar aš flestir fjįrfestar myndu sętta sig viš 4,6% raunįvöxtun. Til samanburšar er innri raunįvöxtunarkrafa lķfeyrissjóšanna 3,5%

"Frį upphafi ķslenskrar krónu hefur sś ķslenska rżrnaš 10.000-falt mišaš viš myntir ķ nįgrannalöndum,"

Megniš af žeirri rżrnun hefur įtt sér staš frį žvķ aš verštrygging var tekin upp hér, sem er einmitt ólķkt žvķ sem višgengst ķ téšum nįgrannalöndum.

"žaš er ķ besta falli naķvt aš halda aš hér sé hęgt aš bjóša upp į sömu vexti - į okkar krónu - og bošiš er uppį žaš - į AŠRA og stöšugri gjaldmišla."

Žess vegna žarf einmitt aš gera krónuna stöšugri, meš žvķ hętta aš leyfa verštryggingu į śtlįnum bankakerfisins.

Žaš er žvķ augljóst hvaš žarf aš gera fyrst: afnema verštryggingu śtlįna bankakerfisins. Žaš er sś hindrun sem žarf fyrst af öllu aš ryšja śr vegi, til žess aš žvķ nęst sé hęgt aš rįšast ķ önnur skref sem žurfa aš koma žar į eftir til aš koma į skynsamlegri peningamįlastjórnun hér į landi.

Žetta hljótum viš aš geta veriš sammįla um aš séu allt jįkvęš markmiš.

Gušmundur Įsgeirsson, 16.2.2014 kl. 17:42

11 Smįmynd: Einar Karl

Ég held viš séum komin ķ eitthvert hęnu-egg dęmi ķ žessum rökręšum og veršum ekki sammįla. Ég minni žó į aš hér var bullandi veršbólga ķ mörg herrans įr ĮŠUR en tekin var upp verštrygging. Hér séršu veršbólgu į Ķslandi, veršrtygging var tekin upp 1979, og ef eitthvaš mį įlykta žį viršist hśn hafa slegiš į veršbólgu.

http://datamarket.com/data/set/148w/inflation-consumer-prices-annual#!display=line&ds=148w!ga2=1q

EN aš öšru:

Smį stęršfręši: žiš getiš ekki reiknaš śt mešalveršbólgu svona eins og žś gerir (mig grunaši einmitt aš žetta vęru mistökin). Žaš žarf aš reikna tķundu rótina af (415.2/229). Notar takkann: y √ x

Žį kemur rétt śtkoma sem er 1.0613. Žetta er mešalveršbólga sķšustu 10 įra.

(Žś getur sannreynt svariš meš žvķ aš reikna 1.061*1.061*1.061 .. os.frv. tķu sinnum.)

Einar Karl, 16.2.2014 kl. 23:39

12 Smįmynd: Gušmundur Įsgeirsson

Žessi įlyktun byggir žvķ mišur į of mikilli einföldun į veruleikanum, sem margir eiga žaš til aš gera. Žaš er algjör misskilningur aš verštrygging hafi gert neitt til aš slį į veršbólgu, heldur nam hśn tugum prósenta į įri frį 1979 allt fram til įrsins 1990. Žaš var ekki fyrr en tķunda įratugnum sem hśn fór undir 10% og hélst žar allt fram til įrsins 2008. Į tķunda įratugnum var veriš aš innleiša nżjar reglur um eiginfjįrgrunn og lausafjįrstżringu bankastofnana (Basel I) sem höfšu talsverš įhrif į virkni žess, 1992 opnašist fyrir frjįlsa fjįrmagnsflutninga og krónan fór į flot, svo um aldamótin hófst einkavęšing bankakerfisins. Auk žessara stóru įhrifažįtta voru um žaš bil milljón ašrir hlutir aš gerast ķ peningakerfinu į sama tķma, og žaš er ekki hęgt aš śtskżra žį ferla meš verštryggingu einni saman. Til aš mynda veit enginn hvernig veršbętur voru bókfęršar ķ bankakerfinu fyrir innleišingu Basel og reyndar eru menn ķ Sešlabankanum og vķšar margsaga um žaš hvernig žęr séu ķ raun bókfęršar ķ nśverandi kerfi, en žaš getur haft lykilžżšingu, eins og sżnt var fram į ķ žessari rannsókn: http://arxiv.org/abs/1302.4112

Stašreynd mįlsins (og sönnuš nišurstaša) er sś aš ķ višvarandi verbólguumhverfi veldur verštrygging peningaženslu og žaš er eitt af grundvallarlögmįlum hagfręšinnar aš peningažensla ein og sér getur eingöngu leitt til aukinnar veršbólgu, en ķ kerfi meš verštryggš śtlįn veldur žaš svo aftur meiri peningaženslu, og žį erum viš komin meš vķtahring. Žaš er žessi vķtahringur sem žarf aš rjśfa öšru fremur til aš stöšva veršbólgu og koma ķ veg fyrir aš hśn hefjist į nż. Annars er žaš śtilokaš.

Žó aš menn hafi prentaš of mikiš af peningum fyrir tķma verštryggingar, žį er žaš ķ raun žegar bankakerfiš var allt rķkisrekiš og stórkostlega misnotaš af hverri rķkisstjórnin į fętur annari vegna vanhęfni eša spillingar eša hvorutveggja, og eina rįšiš sem žeir kunnu śt śr vanda var aš prenta. Meš vži aš setja į verštrygginguna geršu žeir svo ekkert annaš en aš sjįlfvirknivęša prentunina, sem varš svo į endan ķ einkaeigu en haft var eftir einum af nżrķku stjórnendumeinkavęddu bankanna, aš verštrygging vęri žeirra stęrsta tekjulind (sem styšur žetta meš peningaprentunina).

Varšandi stęršfręšina, žį detta mér nś allar daušar lżs śr höfši!

Įstęšan fyrir žvķ er sś aš žś hefur hįrrétt fyrir žér. Ég kann reyndar alveg prżšileg skil į vaxta- og veldisśtreikningi, žaš var ekki žaš sem klikkaši ķ žetta sinn, heldur skal ég višurkenna į mig helst til mikla fljótfęrni. Žaš sem geršist nefninlega var aš ég notaši töluna sem kom ķ pappķrunum frį bankanum og setti hana inn ķ žessa formślu og fékk śt nįkvęmlega sömu nišurstöšu og bankinn fékk, žaš er aš sega 8,1%. Žegar ég fór svo og setti upp śtreikning į įrsveršbólgu hvers įrs sķšustu 10 įr og tók mešaltališ af žeim, žį fékk ég hinsvegar 6,1%, sem sagši mér um leiš aš eitthvaš vęri bogiš, svo ég prófaši aš nota veldisformśluna og žį kom aš sjįlfsögšu rétta śtkoman ķ ljós: 6,1%.

Žaš žżšir aš bankinn er aš reikna vitlaust !

(Fyrst žetta er of flókiš fyrir bankann, hvaš žį meš neytendur???)

Vel aš merkja, er žetta ķ fyrsta skipti sem ég hef oršiš vitni aš žvķ aš banki hafi reiknaš vitlaust sjįlfum sér ķ óhag, en ķ öll hin skiptin var žaš į hinn veginn. Žetta hlżtur aš kalla į vettvangsheimsókn Fjįrmįlaeftirlitinu, til žess aš komast til botns ķ žvķ hvaš sé eiginlega ķ gangi ķ žessum banka. ;)

Gušmundur Įsgeirsson, 17.2.2014 kl. 02:21

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband