Mįlshöfšun gegn verštryggingu

Um lišna helgi voru fjögur įr lišin sķšan śtblįsiš bankakerfi Ķslands hrundi meš slķkum lįtum aš žįverandi forsętisrįšherra sį tilefni til aš įkalla drottinn, hugsanlega ķ von um aš stjórnvöld yršu bęnheyrš ķ rįšaleysi sķnu. Hagsmunasamtök heimilanna hafa lengst af žessu tķmabili beitt sér fyrir žvķ aš stemmt verši stigu viš stökkbreytingum sem oršiš hafa į lįnum heimilanna ķ tengslum viš fjįrmįlakreppuna sem opinberašist įriš 2008 og sér enn ekki fyrir endann į. Stęrsti einstaki lišurinn ķ žeirri barįttu hefur veriš krafan um sanngjarna leišréttingu į stökkbreyttum höfušstól vegna verštryggingar og vķsitölutengingar neytendalįna.

Framan af fólust barįttuašferšir samtakanna öšru fremur ķ mįlflutningi į opinberum vettvangi um naušsyn og sanngirni almennra stjórnvaldsašgerša til aš leišrétta skuldastöšu heimila landsmanna vegna žeirra óvęntu og óvenjulegu kringumstęšna sem žį höfšu skapast. Hefur sį mįlflutningur įtt vķštękan hljómgrunn mešal Ķslendinga, en nišurstöšur kannana gefa til kynna stušning um 80% landsmanna viš samtökin og kröfur žeirra, auk tęplega 37.000 žįttakenda ķ undirskriftasöfnun heimilanna į seinni helmingi įrsins 2011.

Žrįtt fyrir góšar undirtektir almennings, žrotlausa vinnu og sįttavilja samtakanna og félagsmanna žeirra gagnvart rökstuddum vęntingum um žverpólitķska skjaldborg um heimilin, hafa raunverulegar lausnir į orsökum vandamįlsins žvķ mišur lįtiš į sér standa. Ótakmörkuš hękkun neytendalįna vegna verštryggingar fęr enn aš višgangast, en ašgeršir til aš takast į viš óhjįkvęmilegar afleišingar hennar hafa aš margra mati veriš naumt skammtašar og komiš skammt til móts viš raunverulegar framfęrslužarfir heimilanna.

Žaš sem hefur hinsvegar gefiš umtalsveršan įrangur er laganna bókstafur, žegar hann er žį ķ hįvegum hafšur. Žann 16. jśnķ 2010 kvaš Hęstiréttur upp śrskurš ķ mįli žar sem tekist var į um gengistryggingu, og dęmdi hana ólöglega. Sį dómur og fleiri hafa leitt til nišurfęrslu krafna į hendur heimilum sem nemur 150 milljöršum króna um sķšustu įramót, samanboriš viš ašeins um 50 milljarša nišurfęrslur vegna śrręša sem bošist hafa vegna verštryggšra lįna. Žann 15. febrśar kvaš svo Hęstiréttur upp dóm ķ mįli nr. 600/2011 sem ljóst er aš muni jafnframt leiša til enn meiri nišurfęrslu lįna sem žegar hafa veriš dęmd ólögleg.

Undanfarin misseri hafa Hagsmunasamtök heimilanna stašiš fyrir ķtarlegum rannsóknum į lagagrundvelli almennrar verštryggingar neytendalįna, meš hjįlp lögfręšinga og annarra sérfręšinga. Ķ stuttu mįli er nišurstašan sś aš framkvęmd verštryggingar eins og hśn hefur žekkst hingaš til kunni aš brjóta ķ grundvallaratrišum ķ bįga viš lög sem hafa gilt hér į landi um įrabil. Veigamest žeirra eru lög um neytendalįn nr. 121 frį 21. september 1994 meš breytingum samkvęmt lögum nr. 179 frį 20. desember 2000 žegar žau voru śtvķkkuš žannig aš žau nęšu einnig til lįna sem veitt eru neytendum til öflunar ķbśšarhśsnęšis.

Nś kann žaš aš koma einhverjum spįnskt fyrir sjónir aš lįnsform sem hefur til margra įra veriš notaš og nįš śtbreišslu hér į landi, gęti reynst ólögmętt. En žį er kannski viš hęfi aš rifja upp aš žetta héldu margir lķka um gengistryggš lįn, žar til Hęstiréttur Ķslands skar śr um ólögmęti žeirra ķ jśnķ 2010. Sį dómur féll žrįtt fyrir allt į grundvelli laga sem höfšu žį veriš ķ gildi um įrabil hér į landi, reyndar tóku žau gildi um svipaš leyti og lögin sem nś reynir į varšandi hina almennu verštryggingu.

Ķ žeim fjölda dómsmįla žar sem hingaš til hefur veriš tekist į um lögmęti lįnssamninga hefur sjónarmišum neytendaréttar ekki veriš haldiš mjög ķ frammi. Naušsynlegt er hinsvegar aš fį śr žvķ skoriš hvort réttindi neytenda samkvęmt ašild Ķslands aš EES-samningnum hafi veriš innleidd meš fullnęgjandi hętti ķ ķslenskan rétt, eša hvort žeim sé ętlaš aš vera til skrauts? Lykilatriši ķ neytendalįnalöggjöf er aš lįntökukostnašur skuli vera žekktur fyrirfram og gefinn upp mišaš viš raunverulegar forsendur, en meš ótakmarkašri verštryggingu er žaš illmögulegt og hefur žar af leišandi ekki tķškast eša veriš gert meš ófullnęgjandi hętti. Nś hefur hinsvegar veriš höfšaš mįl til aš lįta reyna į lögmęti žessa fyrirkomulags og krefjast višurkenningar į žvķ aš lįnveitanda sé ķ raun óheimilt aš innheimta lįntökukostnaš sem ekki er tilgreindur meš įrlegri hlutfallstölu kostnašar ķ lįnssamningi eins og lög kveša į um.

Hagsmunasamtök heimilanna hafa hlutast til um mįlssókn į žessum forsendum og žannig aš mįlatilbśnašur žjóni fyrst og fremst hagsmunum neytenda frekar en lįnveitenda. Efnisleg nišurstaša um lögmęti žess aš innheimta ótakmarkašan og ótilgreindan lįntökukostnaš gęti haft umtalsverša žżšingu fyrir stöšu tugžśsunda ķslenskra heimila meš verštryggš lįn, og markaš straumhvörf fyrir neytendarétt į fjįrmįlamarkaši. Mikilvęgt er žó aš hafa ķ huga aš žetta er ašeins fyrsta skrefiš af mörgum, į leiš sem er löng og torfęr. Hver sem nišurstaša žessa tiltekna mįls kann aš verša getur žurft aš fį svör viš fleiri įlitaefnum. Afstaša samtakanna er almennt sś aš allan vafa um lögmęti innheimtu skuli undantekningalaust tślka neytendum til hagsbóta.

18. október n.k. veršur žingfest fyrir Hérašsdómi Reykjavķkur mįl sem mun marka tķmamót ķ barįttunni gegn ótakmarkašri verštryggingu fasteignavešlįna mišaš viš vķsitölu neysluveršs. Fulltrśar samtakanna verša višstaddir žingfestinguna žar sem mun hefjast nżr kafli ķ barįttunni fyrir hagsmunum heimilanna.

Félagsmenn eru hvattir til aš fylgjast vel meš heimasķšunni į nęstunni žar sem upplżsingar um framgang mįlsóknarinnar verša settar inn jafnóšum. Mįlsóknar af žessu tagi er frekar kostnašarsöm og hefur žvķ veriš stofnašur sérstakur mįlskostnašarsjóšur. Félagsmenn og ašrir sem vilja leggja mįlefninu liš eru hvattir til aš gera žaš meš framlögum ķ sjóšinn.

Reikningsnśmer: 1110-05-250427 kt. 520209-2120

F.h Hagsmunasamtaka heimilanna
Gušmundur Įsgeirsson, varaformašur stjórnar

http://www.heimilin.is/varnarthing/frettirhagsmunasamtokin/1509-malshofdun-gegn-verdtryggingu


Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband