Bśa einkabankar til peninga?

 

Jón Žór Ólafsson skrifaši stórgóša grein ķ Fréttablašiš sem bar titilinn "Einkabankar bśa til lögeyri landsins". Ég leyfi mér aš vitna ķ greinina:

Landslög segja aš ķslenska krónan skuli vera lögeyrir og ķ henni skuli innheimta skatta. Allir sem vilja lifa og starfa į Ķslandi verša žvķ aš eiga og versla meš ķslenskar krónur. Alžingi fól Sešlabankanum įbyrgš į žvķ aš stušla aš stöšugu veršlagi įsamt valdi til aš gefa śt gjaldmišilinn. Sešlabankinn afhenti hins vegar einkabönkum valdiš til aš skapa mikinn meirihluta nżrra krónupeninga og hugšist fjarstżra veršstöšugleikanum. Viš lifum og störfum ķ rśstum žessa peningakerfis. ...

Eitt meginmarkmiš Sešlabanka Ķslands er aš kaupmįttur krónunnar lękki um 2,5% įrlega. Žetta skal gert meš žvķ aš auka magn nżrra peninga meira en magn vöru og žjónustu sem žeir kaupa. Ķ daglegu tali heitir žessi kaupmįttarskeršing veršbólga. Ķ peningakerfinu eru nżir peningar skapašir og settir ķ umferš til aš valda stöšugri kaupmįttarskeršingu. ...

Allar krónur į Ķslandi fara žvķ ķ umferš sem skuld viš einkaašila sem ómögulegt er aš endurgreiša žar sem aldrei eru ķ umferš nęgar krónur til aš borga bęši höfušstólinn, ž.e. upprunalega lįniš, og vextina sem į hann falla. Aukin gjaldžrot, og kostnašurinn sem af žeim hlżst, er žvķ byggšur inn ķ peningakerfiš. ...

Sterkt aš orši kvešiš, vissulega. Ķ kjölfariš į birtingu greinarinnar fjallaši Eyjan lķka um hana undir fyrirsögninni "Naušsynlegt aš breyta peningakerfinu sem fyrst", og spunnust dįgóšar umręšur žar ķ athugasemdakerfinu. Merkilega margir virtust tilbśnir aš taka undir meš Jóni, en žó voru ekki allir tilbśnir aš taka hverja einustu fullyršingu hans trśanlega, enda er vestręna blekkingin um hiš sanna ešli fjįrmagns śtbreidd jafnvel mešal besta fólks. Reyndu sumir jafnvel aš gera lķtiš śr žekkingu Jóns en hann er stjórnmįlafręšingur. Undirritašur fór žvķ į stśfana til aš kanna hvaš vęri hęft ķ žessu, og žaš kom ķ ljós aš žetta er reyndar svona vķšast hvar um hinn vestręna heim:

"Both central banks and private commercial banks can create money. In the euro monetary system money creation arises mainly through the granting of loans..."

- Fręšslurit Deutsche Bundesbank, Geld und Geldpolitik bls. 88-93 (žżš. Google Translate)

"The actual process of money creation takes place primarily in banks."

- Fręšslurit Federal Reserve Bank of Chicago, Modern Money Mechanics

"...žegar einn ašili leggur fé inn į bankareikning žį lįnar bankinn hluta fjįrins śt aftur. Sį sem fęr féš aš lįni eša višskiptavinir hans leggja svo aftur einhvern hluta žess sem žeir fį inn į bankareikninga. Žaš fé er svo aftur lįnaš śt og žannig koll af kolli. Heildarinnstęšur į bankareikningum aukast žvķ um margfalda žį upphęš sem upphaflega bęttist viš peningamagn ķ umferš."
 
- Gylfi Magnśsson, dósent ķ hagfręši, vķsindavefur Hįskóla Ķslands.
 
"Ef rķkiš lętur prenta meira af peningum bżr žaš ekki til nein veršmęti. Žaš verša bara til fleiri pappķrssnifsi og myntir sem hęgt er aš nota til aš kaupa žau raunverulegu veršmęti sem framleidd eru af ķbśum landsins. ... Afleišingin af aukinni peningaprentun veršur žvķ einkum sś aš meira žarf af peningum en įšur til aš kaupa žaš sama. Meš öšrum oršum, verš į vörum og žjónustu hefur hękkaš. Žaš köllum viš aušvitaš veršbólgu."
 
- Gylfi Magnśsson, dósent ķ hagfręši, vķsindavefur Hįskóla Ķslands
 

Sešlabankinn stefnir aš žvķ aš veršbólga, reiknuš sem įrleg hękkun vķsitölu neysluveršs į tólf mįnušum, verši aš jafnaši sem nęst 2½%.

- Yfirlżsing um veršbólgumarkmiš og breytta gengisstefnu, Sešlabanki Ķslands

Sé tekiš tillit til žess aš veršbólguįhrif peningasköpunar ķ opnu nśtķmahagkerfi eru hin sömu, hvort sem žaš eru prentašir peningar eša bśnar til rafręnar innstęšur, žį er hęgt aš lesa żmislegt śt śr žessum śtskżringum efnahagsrįšherrans fyrrverandi:

  1. Langmest af žeim peningum sem komast ķ umferš eru bśnir til af bankakerfinu, sem er aš meirihluta einkarekiš.
  2. Afleišingin er óhjįkvęmilega veršbólga eša kaupmįttarrżrnun, og žaš er meira aš segja yfirlżst markmiš nśverandi fyrirkomulags peningamįla.

Nišurstašan er sś aš kerfiš veitir einkaašilum heimild og beinlķnis hvetur žį til žess aš rżra stöšugt kaupmįtt almennings, sem er ķ raun ekkert annaš en lögleiddur žjófnašur!

Ķ fyrri grein Gylfa um peningamagn ķ umferš tiltekur hann enn fremur aš žaš eina sem takmarkar hversu mikiš bankarnir geta bśiš til af peningum eru reglur um lįgmarks eigiš fé og bindiskylda. Į Ķslandi er reglan nśna 16% eiginfjįrhlutfall sem žżšir aš peningamargfaldarinn er 1/0,16 = 6,25 eša rśmlega fimmfalt umframmagn peninga sem bankarnir geta bśiš til śr engu, en sögulega hefur hlutfalliš jafnvel veriš enn lęgra og bankar eru mjög snjallir aš falsa eigiš fé eins og er t.d. fjallaš um ķ skżrslu RNA, köflum 9.6.2, 21.2.1.4 og vķšar.

Viljum viš aš slķkir ašilar stjórni peningasköpun og žar meš kaupmętti?


Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband